ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
ความก้าวหน้าหัวข้อนี้0/11 ตอน
EP6
ประวัติศาสตร์ · ทบทวนความรู้พื้นฐาน

EP6 จิตอาสาพระราชทาน : หลักการปฏิบัติงาน คุณธรรม และกิจกรรมที่ออกสอบบ่อย

สรุปเข้มเรื่องจิตอาสาพระราชทานที่ออกสอบบ่อย ได้แก่ คุณลักษณะของจิตอาสา สังคหวัตถุ 4 พรหมวิหาร 4 หลักการทำงานเชิงรุก จิตอาสาพัฒนา คุณสมบัติเบื้องต้น หลักสูตรฝึกอบรม 3 ระดับ จุดเริ่มต้นโครงการ และแบบทดสอบพร้อมเฉลย เหมาะสำหรับเตรียมสอบ นนส.ทบ. นตท. และหน่วยงานราชการ

7 นาที ปานกลาง เรียนทีละทักษะ
ภาพรวมหลักสูตรของฉัน

เส้นทางสู่เป้าหมาย

0%
ผ่านแล้ว0/0 EP
เหลือ0 EP
ผ่านครบวิชา0/0 วิชา

กำลังโหลดความก้าวหน้า…

ความสำเร็จ Quiz ท้าย EP ผู้เรียน
กำลังโหลด…
ดีที่สุด0%
ล่าสุด
ทำแล้ว0 ครั้ง

ทำ Quiz ท้าย EP เพื่อเริ่มบันทึกความสำเร็จ

ชวนคิด

การเป็นจิตอาสาไม่ได้หมายถึง การเข้าร่วมกิจกรรมเพียงครั้งเดียว แต่หมายถึงการมีจิตใจพร้อมช่วยเหลือส่วนรวม และลงมือทำความดีอย่างต่อเนื่อง

1. ช่วยเก็บเศษแก้วที่ตกอยู่บนทางเดิน

2. สมัครช่วยขุดลอกคูคลองของชุมชน

3. ช่วยเหลือประชาชนเมื่อเกิดภัยพิบัติ

4. ใช้ความรู้และความสามารถของตนเพื่อช่วยผู้อื่น

การกระทำเหล่านี้มีจุดร่วมสำคัญคือ การคำนึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวม มากกว่าผลประโยชน์ของตนเอง

แนวคิดสำคัญ

จิตอาสาที่แท้จริงต้องเริ่มจากจิตใจ มีความซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน และลงมือช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน

เป้าหมายการเรียนรู้

  • อธิบายคุณลักษณะของจิตอาสาได้
  • รู้หลักธรรมที่ใช้ในการปฏิบัติต่อผู้อื่นและตนเอง
  • แยกกิจกรรมจิตอาสาแต่ละประเภทได้
  • จำคุณสมบัติเบื้องต้นของจิตอาสาพระราชทานได้
  • จำหลักสูตรฝึกอบรมจิตอาสาทั้ง 3 ระดับได้
  • เข้าใจหลักการทำงานเชิงรุกของจิตอาสา
  • ทำแบบทดสอบท้ายบทได้อย่างน้อย 8 จาก 10 ข้อ

1. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของจิตอาสา

ผู้มีจิตอาสาควรมีคุณลักษณะสำคัญ ได้แก่

  • มีความซื่อสัตย์
  • มีความเสียสละ
  • มีความอดทน
  • มีความรับผิดชอบ
  • มีระเบียบวินัย
  • มีความสามัคคี
  • คำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวม

ประโยชน์ส่วนรวม > ประโยชน์ส่วนตัว

ข้อความที่ออกสอบบ่อย

“มีความซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน และคำนึงถึงผลประโยชน์ของส่วนรวม มากกว่าผลประโยชน์ของตนเอง” หมายถึง คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของจิตอาสา

ตัวอย่างที่ 1: ใครมีจิตสาธารณะ

สถานการณ์: สมชายพบเศษแก้วตกอยู่บนทางเดิน จึงเก็บไปทิ้งในจุดที่ปลอดภัย

สมชายมีจิตสาธารณะ เพราะลงมือแก้ปัญหาเพื่อป้องกันไม่ให้ผู้อื่นได้รับอันตราย แม้บริเวณนั้นไม่ใช่พื้นที่รับผิดชอบของตน

การทำความสะอาดเฉพาะพื้นที่ เพราะเป็นหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ยังไม่แสดงจิตสาธารณะได้ชัดเจนเท่าการสมัครใจ ช่วยเหลือนอกเหนือจากหน้าที่

2. หลักธรรมสำหรับผู้มีจิตอาสา

หลักธรรมในการปฏิบัติต่อผู้อื่น

ผู้มีจิตอาสาควรใช้ สังคหวัตถุ 4 เป็นหลักในการปฏิบัติต่อผู้อื่น

หลักธรรม ความหมาย การนำไปใช้
ทาน การให้และการแบ่งปัน แบ่งปันสิ่งของ เวลา หรือกำลังความสามารถ
ปิยวาจา การพูดจาไพเราะ พูดด้วยความสุภาพและให้กำลังใจ
อัตถจริยา การทำตนให้เป็นประโยชน์ ลงมือช่วยเหลือผู้อื่นและส่วนรวม
สมานัตตตา การวางตนเสมอต้นเสมอปลาย ปฏิบัติต่อทุกคนอย่างเท่าเทียม

หลักธรรมประจำใจ

ผู้มีจิตอาสาควรยึด พรหมวิหาร 4 เป็นหลักธรรมประจำใจ

หลักธรรม ความหมาย
เมตตา ปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุข
กรุณา ช่วยเหลือให้ผู้อื่นพ้นจากความทุกข์
มุทิตา ยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดี
อุเบกขา วางใจเป็นกลางอย่างมีเหตุผล
ทริกจำ

ปฏิบัติต่อคนอื่น ใช้สังคหวัตถุ 4

ประจำใจตนเอง ใช้พรหมวิหาร 4

3. หลักการทำงานของจิตอาสา

การทำงานของจิตอาสาควรมีลักษณะดังต่อไปนี้

  • ทำงานอย่างมีความสุข
  • ทำงานอย่างรวดเร็วและทันต่อสถานการณ์
  • ทำงานเชิงรุก
  • วางแผนก่อนลงมือปฏิบัติ
  • ประสานงานและทำงานเป็นทีม
  • คำนึงถึงความปลอดภัย
  • แก้ปัญหาให้ประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม
สิ่งที่ไม่ใช่หลักการทำงาน

การทำงาน เชิงรับ คือ รอให้เกิดปัญหาแล้วจึงดำเนินการ ไม่สอดคล้องกับหลักการทำงานของจิตอาสา

เห็นปัญหา → วางแผน → ลงมือทันที → ติดตามผล

ตัวอย่างที่ 2: การทำงานเชิงรุก

จิตอาสาพบว่าคูคลองมีผักตบชวาจำนวนมาก ซึ่งอาจขัดขวางการระบายน้ำในฤดูฝน

จึงประสานชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง วางแผนกำจัดผักตบชวา และขุดลอกคูคลองก่อนเกิดน้ำท่วม

การทำงานลักษณะนี้เรียกว่า การทำงานเชิงรุก เพราะดำเนินการป้องกันก่อนเกิดปัญหา

4. จิตอาสาพัฒนาทำได้เป็นประจำทุกวัน

ในบรรดาจิตอาสาพระราชทาน 3 ประเภท ประเภทที่ประชาชนสามารถทำได้เป็นประจำ ในชีวิตประจำวัน คือ จิตอาสาพัฒนา

ตัวอย่างกิจกรรมจิตอาสาพัฒนา

  • ทำความสะอาดชุมชน
  • เก็บขยะในพื้นที่สาธารณะ
  • ปลูกต้นไม้และปรับภูมิทัศน์
  • ขุดลอกคูคลอง
  • กำจัดผักตบชวา
  • ดูแลผู้สูงอายุและผู้ด้อยโอกาส
  • ซ่อมแซมสาธารณประโยชน์
จำให้แม่น

ขุดลอกคูคลองและกำจัดผักตบชวา จัดเป็น จิตอาสาพัฒนา

5. จุดเริ่มต้นโครงการจิตอาสา

โครงการจิตอาสาพระราชทาน เริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2560

21 มิถุนายน 2560 = จุดเริ่มต้นโครงการจิตอาสา

ต่อมาได้มีการพัฒนารูปแบบการดำเนินงาน การจัดกิจกรรม และการฝึกอบรมจิตอาสา ให้มีความพร้อมในการช่วยเหลือประชาชน และสนับสนุนภารกิจเพื่อประโยชน์ส่วนรวม

6. คุณสมบัติเบื้องต้นของจิตอาสาพระราชทาน

  • มีสัญชาติไทย หรือพำนักอาศัยอยู่ในประเทศไทยอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
  • มีความสมัครใจในการช่วยเหลือส่วนรวม
  • ไม่มีผลประโยชน์แอบแฝง
  • ไม่กระทบต่อการเรียน
  • ไม่กระทบต่อหน้าที่การงาน
  • มีความประพฤติเหมาะสม
ตัวเลือกที่ไม่ถูกต้อง

“ทำควบคู่กับเวลาราชการ” ไม่ใช่คุณสมบัติเบื้องต้น เพราะการทำจิตอาสาไม่ควรทำให้เสียหน้าที่ราชการ หน้าที่การงาน หรือการเรียน

7. หลักสูตรฝึกอบรมจิตอาสา 3 ระดับ

ระดับหลักสูตร ระยะเวลาฝึกอบรม สูตรจำ
หลักสูตรทั่วไป 7 วัน ทั่วไป = สั้นที่สุด
หลักสูตรหลักประจำ 6 สัปดาห์ หลักประจำ = หลายสัปดาห์
หลักสูตรพิเศษ 3 เดือน พิเศษ = นานที่สุด

7 วัน → 6 สัปดาห์ → 3 เดือน

เรียงจากระยะเวลาน้อยไปมาก

ทั่วไป → หลักประจำ → พิเศษ

8. การติดตามข่าวสารจิตอาสา

สามารถติดตามข้อมูลข่าวสาร และกิจกรรมจิตอาสาได้จากหลายช่องทาง ได้แก่

  • ศูนย์อำนวยการใหญ่โครงการจิตอาสาพระราชทาน ตามแนวพระราชดำริ
  • แอปพลิเคชันประชาชนจิตอาสา
  • เว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์
  • หน่วยงานราชการและศูนย์อำนวยการจิตอาสาในพื้นที่
ข้อสอบมักตอบ

หากมีช่องทางทั้งสามรายการข้างต้น คำตอบคือ ถูกทุกข้อ

9. อัตลักษณ์และจิตสาธารณะ

อัตลักษณ์ หมายถึง ลักษณะเฉพาะที่แสดงว่าเราเป็นใคร หรือ สิ่งที่เป็นตัวเรา

อัตลักษณ์ของผู้มีจิตอาสา อาจปรากฏผ่านการมีวินัย ความเสียสละ ความสุภาพ ความรับผิดชอบ และการพร้อมช่วยเหลือผู้อื่น

อย่าสับสน

อัตลักษณ์คือสิ่งที่เป็นตัวเรา ส่วนภาพที่บุคคลภายนอกมองหรือรับรู้เกี่ยวกับเรา มักเรียกว่า ภาพลักษณ์

10. การปลูกฝังจิตอาสา

การปลูกฝังจิตอาสาให้เกิดขึ้นในจิตใจของประชาชน สอดคล้องกับหลักการทรงงาน “ปลูกป่าในใจคน”

เปลี่ยนจิตใจ → เปลี่ยนพฤติกรรม → เปลี่ยนสังคม

การแก้ปัญหาที่ยั่งยืน ไม่ได้เริ่มจากการบังคับให้คนทำความดี แต่เริ่มจากการสร้างความเข้าใจ และปลูกจิตสำนึกให้ทุกคนเห็นคุณค่าของส่วนรวม

แนวคิดสำคัญ

เมื่อความดีเกิดขึ้นในใจ บุคคลจะลงมือทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ ด้วยความสมัครใจและทำอย่างต่อเนื่อง

ฝึกทำก่อนดูเฉลย

ข้อ 1 จิตอาสาประเภทใดสามารถทำได้เป็นประจำทุกวัน

A. จิตอาสาภัยพิบัติ

B. จิตอาสาเฉพาะกิจ

C. จิตอาสาพัฒนา

D. จิตอาสาประชาสัมพันธ์

ดูเฉลย

ตอบข้อ C จิตอาสาพัฒนา

เพราะสามารถทำได้ในชีวิตประจำวัน เช่น เก็บขยะ ทำความสะอาด ปลูกต้นไม้ และช่วยดูแลชุมชน

ข้อ 2 หลักธรรมใดใช้ในการปฏิบัติต่อผู้อื่น

ดูเฉลย

ตอบ สังคหวัตถุ 4

ประกอบด้วย ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา

ข้อ 3 หลักธรรมใดควรเป็นหลักธรรมประจำใจของจิตอาสา

ดูเฉลย

ตอบ พรหมวิหาร 4

ประกอบด้วย เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา

ข้อ 4 กิจกรรมขุดลอกคูคลอง และกำจัดผักตบชวาเป็นจิตอาสาประเภทใด

ดูเฉลย

ตอบ จิตอาสาพัฒนา

เพราะเป็นการพัฒนาแหล่งน้ำ สภาพแวดล้อม และพื้นที่ของชุมชน

ข้อ 5 การทำงานแบบใดไม่ใช่หลักการทำงานของจิตอาสา

ดูเฉลย

ตอบ การทำงานเชิงรับ

จิตอาสาควรทำงานเชิงรุก มองเห็นปัญหา วางแผน และป้องกันก่อนเกิดผลกระทบ

จุดที่พลาดบ่อย

ผิด: จิตอาสาภัยพิบัติเป็นกิจกรรมที่ทำได้เป็นประจำทุกวัน

ถูก: จิตอาสาพัฒนาเป็นประเภทที่ทำได้เป็นประจำ ส่วนจิตอาสาภัยพิบัติทำเมื่อเกิดภัยหรือเหตุฉุกเฉิน

ผิด: หลักธรรมประจำใจคือสังคหวัตถุ 4

ถูก: สังคหวัตถุ 4 ใช้ปฏิบัติต่อผู้อื่น ส่วนพรหมวิหาร 4 เป็นหลักธรรมประจำใจ

ผิด: ขุดลอกคูคลองเป็นจิตอาสาภัยพิบัติ

ถูก: หากเป็นการพัฒนาและป้องกันปัญหาตามปกติ จัดเป็นจิตอาสาพัฒนา

ผิด: หลักสูตรหลักประจำใช้เวลา 4 สัปดาห์

ถูก: หลักสูตรหลักประจำใช้เวลา 6 สัปดาห์

ผิด: การทำงานเชิงรับเป็นหลักการสำคัญของจิตอาสา

ถูก: จิตอาสาควรทำงานเชิงรุก ไม่รอให้ปัญหารุนแรงแล้วจึงแก้ไข

แบบทดสอบท้ายบท 10 ข้อ

ตอบแล้ว 0/10 ข้อ คะแนน 0/10
ข้อ 1 จิตอาสาประเภทใดสามารถทำได้เป็นประจำทุกวัน
ดูคำอธิบาย

จิตอาสาพัฒนาสามารถทำได้เป็นประจำ เช่น เก็บขยะ ปลูกต้นไม้ ดูแลชุมชน และช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส

ตอบข้อ C

ข้อ 2 ผู้มีจิตอาสาควรยึดหลักธรรมใด ในการปฏิบัติต่อผู้อื่น
ดูคำอธิบาย

สังคหวัตถุ 4 เป็นหลักธรรมสำหรับยึดเหนี่ยว และปฏิบัติต่อผู้อื่น

ตอบข้อ A

ข้อ 3 ผู้มีจิตอาสาควรยึดหลักธรรมใดเป็นหลักประจำใจ
ดูคำอธิบาย

พรหมวิหาร 4 ประกอบด้วย เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา เหมาะเป็นหลักธรรมประจำใจ

ตอบข้อ B

ข้อ 4 โครงการจิตอาสาเกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อใด
ดูคำอธิบาย

โครงการจิตอาสาเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2560

ตอบข้อ A

ข้อ 5 กิจกรรมขุดลอกคูคลองและกำจัดผักตบชวา จัดเป็นจิตอาสาประเภทใด
ดูคำอธิบาย

การขุดลอกคูคลองและกำจัดผักตบชวา เป็นการพัฒนาแหล่งน้ำและสภาพแวดล้อม

ตอบข้อ C

ข้อ 6 ข้อความใดหมายถึงคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของจิตอาสา
ดูคำอธิบาย

จิตอาสาต้องมีความซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน และยึดประโยชน์ส่วนรวม

ตอบข้อ A

ข้อ 7 หลักการทำงานของจิตอาสา ไม่มีลักษณะตามข้อใด
ดูคำอธิบาย

จิตอาสาควรทำงานเชิงรุก ไม่ใช่รอให้เกิดปัญหาแล้วจึงดำเนินการ

ตอบข้อ D

ข้อ 8 หลักสูตรทั่วไปของการฝึกอบรมจิตอาสา ใช้เวลานานเท่าใด
ดูคำอธิบาย

หลักสูตรทั่วไปใช้เวลาฝึกอบรม 7 วัน

ตอบข้อ A

ข้อ 9 หลักสูตรหลักประจำของการฝึกอบรมจิตอาสา ใช้เวลานานเท่าใด
ดูคำอธิบาย

หลักสูตรหลักประจำ ใช้เวลาฝึกอบรม 6 สัปดาห์

ตอบข้อ C

ข้อ 10 การปลูกฝังจิตอาสาให้เกิดขึ้นในจิตใจ สอดคล้องกับหลักการทรงงานข้อใดมากที่สุด
ดูคำอธิบาย

การปลูกฝังความดีให้เกิดขึ้นภายในจิตใจ สอดคล้องกับหลักการ “ปลูกป่าในใจคน”

ตอบข้อ B

สรุป 1 นาที

  • จิตอาสาพัฒนาสามารถทำได้เป็นประจำทุกวัน
  • ขุดลอกคูคลองและกำจัดผักตบชวา เป็นจิตอาสาพัฒนา
  • หลักปฏิบัติต่อผู้อื่นคือสังคหวัตถุ 4
  • หลักธรรมประจำใจคือพรหมวิหาร 4
  • คุณลักษณะสำคัญคือซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน และเห็นแก่ส่วนรวม
  • จิตอาสาต้องทำงานเชิงรุก ไม่ใช่ทำงานเชิงรับ
  • จุดเริ่มต้นโครงการจิตอาสา คือวันที่ 21 มิถุนายน 2560
  • คุณสมบัติจิตอาสาต้องไม่มีผลประโยชน์แอบแฝง และไม่เสียการเรียนหรือหน้าที่การงาน
  • หลักสูตรทั่วไปใช้เวลา 7 วัน
  • หลักสูตรหลักประจำใช้เวลา 6 สัปดาห์
  • หลักสูตรพิเศษใช้เวลา 3 เดือน
  • อัตลักษณ์หมายถึงสิ่งที่เป็นตัวเรา
  • การปลูกจิตสำนึกความดี สอดคล้องกับหลัก “ปลูกป่าในใจคน”
สูตรจำก่อนสอบ

พัฒนาทุกวัน • สังคหวัตถุปฏิบัติต่อคน • พรหมวิหารประจำใจ

21 มิ.ย. 60 • 7 วัน • 6 สัปดาห์ • 3 เดือน

พร้อมเรียน EP ถัดไปเมื่อ...

นักเรียนแยกประเภทกิจกรรมจิตอาสาได้ จำหลักธรรมทั้งสองชุดได้ จำระยะเวลาหลักสูตรได้ และทำแบบทดสอบได้อย่างน้อย 8 จาก 10 ข้อ

พร้อมไปตอนถัดไปหรือยัง?

เข้าสู่ระบบหลักเพื่อบันทึกความก้าวหน้าได้ถาวร