ชวนคิด
เมื่อเกิดภัยพิบัติ มีงานพระราชพิธี หรือชุมชนต้องการพัฒนาพื้นที่สาธารณะ ใครจะเป็นกำลังสำคัญในการช่วยเหลือประชาชน
1. ช่วยทำความสะอาดพื้นที่ชุมชน
2. ช่วยเหลือประชาชนเมื่อเกิดน้ำท่วม
3. อำนวยความสะดวกในงานพระราชพิธี
4. ดูแลรักษาทรัพย์สินสาธารณะ
กิจกรรมเหล่านี้ล้วนเกิดจากความเสียสละ การเห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม และความรับผิดชอบต่อสังคม
จิตอาสาไม่ใช่เพียงการทำงานโดยไม่รับค่าตอบแทน แต่เป็นการทำความดีด้วยความสมัครใจ เพื่อประโยชน์ของประชาชนและประเทศชาติ
เป้าหมายการเรียนรู้
- จำประเภทของจิตอาสาพระราชทานได้
- แยกหน้าที่ของจิตอาสาแต่ละประเภทได้
- รู้จักสัญลักษณ์และข้อพึงระวังของจิตอาสา
- อธิบายความหมายของจิตสาธารณะได้
- จำบุคคล โครงการ และวันสำคัญที่ออกสอบบ่อยได้
- ทำแบบทดสอบท้ายบทได้อย่างน้อย 8 จาก 10 ข้อ
1. จิตอาสาพระราชทาน
จิตอาสาพระราชทาน คือ ประชาชนที่สมัครใจร่วมทำความดี ช่วยเหลือสังคม ชุมชน และประเทศชาติ โดยไม่หวังผลประโยชน์ส่วนตัว
“เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ”
จุดเริ่มต้นสำคัญของโครงการจิตอาสาพระราชทาน เกี่ยวข้องกับการรับสมัครประชาชน เพื่อร่วมปฏิบัติงานในพระราชพิธี พระราชทานเพลิงพระบรมศพ
สมัครใจ • เสียสละ • ทำความดี • ประโยชน์ส่วนรวม • ไม่หวังผลตอบแทน
2. จิตอาสาพระราชทาน 3 ประเภท
| ประเภท | ลักษณะงาน | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| จิตอาสาพัฒนา | พัฒนาพื้นที่และคุณภาพชีวิตของชุมชน | ปลูกต้นไม้ ทำความสะอาด ขุดลอกคูคลอง และดูแลสาธารณสมบัติ |
| จิตอาสาภัยพิบัติ | ช่วยเหลือประชาชนเมื่อเกิดภัยหรือเหตุฉุกเฉิน | น้ำท่วม ไฟไหม้ พายุ ดินถล่ม และภัยธรรมชาติ |
| จิตอาสาเฉพาะกิจ | ปฏิบัติงานในกิจกรรมหรืองานสำคัญเฉพาะครั้ง | พระราชพิธี รัฐพิธี งานประชาสัมพันธ์ และอำนวยความสะดวก |
“จิตอาสากู้ภัย” ไม่ใช่ชื่อประเภทหลักของจิตอาสาพระราชทาน
พัฒนา – ภัยพิบัติ – เฉพาะกิจ
พัฒนา = ทำให้ดีขึ้น
ภัยพิบัติ = ช่วยเมื่อเกิดภัย
เฉพาะกิจ = งานสำคัญเฉพาะครั้ง
ตัวอย่างที่ 1: แยกประเภทของจิตอาสา
สถานการณ์ที่ 1: ประชาชนร่วมกันเก็บขยะและทำความสะอาดคลอง
เป็น จิตอาสาพัฒนา เพราะเป็นการพัฒนาพื้นที่ชุมชน
สถานการณ์ที่ 2: ช่วยแจกอาหารและขนย้ายสิ่งของเมื่อเกิดน้ำท่วม
เป็น จิตอาสาภัยพิบัติ เพราะเป็นการช่วยเหลือผู้ประสบภัย
สถานการณ์ที่ 3: ปฏิบัติหน้าที่ฝ่ายประชาสัมพันธ์ในงานสำคัญ
เป็น จิตอาสาเฉพาะกิจ เพราะเป็นภารกิจเฉพาะงาน
3. สัญลักษณ์และเครื่องแต่งกาย
สิ่งที่ใช้แสดงถึงการเป็นจิตอาสาพระราชทาน มีองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่
- หมวกจิตอาสาพระราชทาน
- ผ้าพันคอสีเหลือง
- บัตรประจำตัวจิตอาสา
หากตัวเลือกมีหมวก ผ้าพันคอ และบัตรประจำตัว คำตอบมักเป็น “ถูกทุกข้อ”
ผ้าพันคอประชาชนจิตอาสา
- เป็นผ้าสามเหลี่ยมพื้นสีเหลือง
- มีข้อความประชาชนจิตอาสา
- มีตราสัญลักษณ์ที่กำหนด
ตรา วปร. ไม่ใช่ตราสีเหลืองขอบสีน้ำเงิน ตามตัวเลือกหลอกที่มักนำมาออกข้อสอบ
4. จิตสาธารณะ
จิตสาธารณะ หมายถึง การมีจิตสำนึกต่อสังคม เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม รู้หน้าที่ และมีความรับผิดชอบ
จิตสาธารณะ = Public Mind
คุณลักษณะของผู้มีจิตสาธารณะ
- เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม
- เสียสละเพื่อสังคม
- รับผิดชอบต่อหน้าที่
- ดูแลรักษาสาธารณสมบัติ
- ช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน
การสนับสนุนทางการเมือง ไม่ใช่คุณลักษณะของจิตสาธารณะ และไม่ควรนำสถานะจิตอาสาไปใช้ทางการเมือง
ตัวอย่างที่ 2: การปลูกฝังจิตสาธารณะ
โรงเรียนจัดกิจกรรมให้นักเรียน ช่วยกันเก็บขยะในสวนสาธารณะ
กิจกรรมนี้เป็นการปลูกฝังจิตสาธารณะ ด้วยวิธี เรียนรู้จากการกระทำ
เพราะนักเรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง เห็นปัญหา และเรียนรู้ความรับผิดชอบต่อส่วนรวม
5. ข้อพึงระวังของการเป็นจิตอาสา
- ห้ามใช้ชื่อหน่วยพระราชทานเพื่อเรี่ยไรเงิน
- ห้ามใช้เครื่องแบบจิตอาสาในงานส่วนตัว
- ห้ามแอบอ้างเพื่อแสวงหาผลประโยชน์
- ห้ามนำไปใช้สนับสนุนกิจกรรมทางการเมือง
- ห้ามใช้เพื่อเบิกงบประมาณโดยไม่ถูกต้อง
การเป็นจิตอาสาต้องยึดความสุจริต ความเหมาะสม และประโยชน์ส่วนรวม ไม่ใช้สถานะจิตอาสาเพื่อประโยชน์ส่วนตัว
6. บุคคล โครงการ และวันสำคัญ
| เรื่องสำคัญ | ข้อมูลที่ต้องจำ |
|---|---|
| ภาพ “ปลูกต้นกล้าแห่งความดี เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ” | 28 กรกฎาคม 2562 |
| หน่วยแพทย์อาสา พอ.สว. | ก่อตั้งโดยสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี |
| วันสังคมสงเคราะห์แห่งชาติ และวันอาสาสมัครไทย | 21 ตุลาคม |
| โครงการครูข้างถนน | ช่วยเด็กเร่ร่อนและเด็กด้อยโอกาส ให้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษา |
| วันรำลึกสืบ นาคะเสถียร | 1 กันยายน |
28 ก.ค. = ปลูกต้นกล้าแห่งความดี
21 ต.ค. = วันอาสาสมัครไทย
1 ก.ย. = วันรำลึกสืบ นาคะเสถียร
ฝึกทำก่อนดูเฉลย
ข้อ 1 การช่วยทำความสะอาดชุมชน จัดเป็นจิตอาสาประเภทใด
A. จิตอาสาพัฒนา
B. จิตอาสาภัยพิบัติ
C. จิตอาสาเฉพาะกิจ
D. จิตอาสากู้ภัย
ดูเฉลย
ตอบข้อ A จิตอาสาพัฒนา
เพราะเป็นกิจกรรมที่ช่วยพัฒนา และปรับปรุงพื้นที่ของชุมชนให้ดีขึ้น
ข้อ 2 การช่วยประชาชนเมื่อเกิดน้ำท่วม จัดเป็นจิตอาสาประเภทใด
ดูเฉลย
ตอบ จิตอาสาภัยพิบัติ
เพราะเป็นการช่วยเหลือผู้ประสบภัย ในสถานการณ์ฉุกเฉิน
ข้อ 3 การทำหน้าที่ฝ่ายประชาสัมพันธ์ในงานสำคัญ จัดเป็นจิตอาสาประเภทใด
ดูเฉลย
ตอบ จิตอาสาเฉพาะกิจ
เพราะเป็นหน้าที่ที่กำหนดขึ้น สำหรับกิจกรรมหรืองานสำคัญเฉพาะครั้ง
ข้อ 4 การให้นักเรียนลงมือเก็บขยะในที่สาธารณะ เป็นการปลูกฝังจิตสาธารณะด้วยวิธีใด
ดูเฉลย
ตอบ เรียนรู้จากการกระทำ
เพราะผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง และเรียนรู้ความรับผิดชอบต่อส่วนรวม
ข้อ 5 ภาษาอังกฤษของคำว่า “จิตสาธารณะ” คือข้อใด
ดูเฉลย
ตอบ Public Mind
จุดที่พลาดบ่อย
ผิด: จำว่าจิตอาสากู้ภัยเป็นประเภทหลัก
ถูก: ประเภทหลักมีเพียง พัฒนา ภัยพิบัติ และเฉพาะกิจ
ผิด: Public Mind แปลว่า ความคิดของประชาชน
ถูก: ในเนื้อหาบทเรียนนี้ใช้หมายถึง จิตสาธารณะ
ผิด: จิตอาสาสามารถสนับสนุนกิจกรรมทางการเมืองได้
ถูก: ห้ามนำสถานะหรือเครื่องแบบจิตอาสา ไปใช้สนับสนุนกิจกรรมทางการเมือง
ผิด: วันอาสาสมัครไทยตรงกับวันที่ 23 ตุลาคม
ถูก: ตรงกับวันที่ 21 ตุลาคม
ผิด: วันรำลึกสืบ นาคะเสถียรตรงกับวันที่ 3 มีนาคม
ถูก: ตรงกับวันที่ 1 กันยายน
แบบทดสอบท้ายบท 10 ข้อ
สรุป 1 นาที
- จิตอาสาพระราชทานมี 3 ประเภท: พัฒนา ภัยพิบัติ และเฉพาะกิจ
- จิตอาสากู้ภัยไม่ใช่ชื่อประเภทหลัก
- คำขวัญคือ “เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ”
- สัญลักษณ์สำคัญมีหมวก ผ้าพันคอ และบัตรประจำตัว
- จิตสาธารณะหมายถึง การมีจิตสำนึกและรับผิดชอบต่อส่วนรวม
- Public Mind หมายถึง จิตสาธารณะ
- ห้ามใช้สถานะจิตอาสาเพื่อเรี่ยไร ผลประโยชน์ส่วนตัว หรือการเมือง
- 28 กรกฎาคม 2562 คือวันที่กำกับภาพปลูกต้นกล้าแห่งความดี
- 21 ตุลาคม คือวันอาสาสมัครไทย
- 1 กันยายน คือวันรำลึกสืบ นาคะเสถียร
- พอ.สว. ก่อตั้งโดย สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
- โครงการครูข้างถนน ช่วยเด็กเร่ร่อนและเด็กด้อยโอกาส
นักเรียนจำจิตอาสาทั้ง 3 ประเภทได้ แยกหน้าที่แต่ละประเภทได้ จำวันสำคัญได้ และทำแบบทดสอบได้อย่างน้อย 8 จาก 10 ข้อ