EP9 ประวัติศาสตร์กองทัพบกไทยและพัฒนาการสู่กองทัพสมัยใหม่

1. จุดกำเนิดและรากฐาน

• กองทัพไทยมีพัฒนาการมาตั้งแต่ สมัยสุโขทัย โดยมีพระมหากษัตริย์เป็นจอมทัพสูงสุด
• ตำราพิชัยสงครามไทย เป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงโครงสร้าง หลักการ และกลยุทธ์ทางทหารอย่างเป็นระบบ
• สงครามยุทธหัตถี พ.ศ. 2135 แสดงถึงการรักษาเอกราชและพระปรีชาสามารถ ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
• วันที่ 18 มกราคม เป็นวันกองทัพบก เพื่อรำลึกถึงชัยชนะในสงครามยุทธหัตถี

2. จากกองทัพโบราณสู่กองทัพสมัยใหม่

• สมัยรัชกาลที่ 2 เริ่มรับแนวคิดทหารแบบ Sepoy จากอังกฤษ และฝึกทหารประมาณ 80 คน ให้ใช้ปืนและปืนใหญ่
• สมัยรัชกาลที่ 3 เกิด อานัมสยามยุทธ จากการแย่งชิงอิทธิพลเหนือกัมพูชา ผลคือไม่มีฝ่ายใดชนะเด็ดขาด
• ภายหลังจึงมีการปรับปรุง ทหารราบและทหารปืนใหญ่ ให้เป็นระบบมากขึ้น
• การฝึกแบบตะวันตกระยะแรก เน้นระเบียบแถว การแปรแถว และท่าถืออาวุธ
• อาวุธสำคัญเปลี่ยนจากดาบ ไปสู่ ปืนและปืนใหญ่

3. การปฏิรูปในสมัยรัชกาลที่ 5

• สาเหตุสำคัญคือ การขยายอำนาจของชาติตะวันตก ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
• มีการจัดกองทัพที่ฝึกแบบยุโรป เพื่อปราบฮ่อและเพิ่มประสิทธิภาพการรบ
• ทรงว่าจ้างนายทหารต่างประเทศ เพื่อพัฒนาการฝึก การจัดหน่วย การบังคับบัญชา และยุทโธปกรณ์
• ทรงพระราชทาน ธงจุฑาธุชธิปไตย ซึ่งถือเป็นธงชัยเฉลิมพลผืนแรก
• ธงชัยเฉลิมพลเป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะ ความกล้าหาญ และความจงรักภักดี ทหารต้องพิทักษ์รักษาไว้ด้วยชีวิต
• พ.ศ. 2448 มีการใช้ พระราชบัญญัติรับราชการทหาร เปลี่ยนจากระบบไพร่สู่การเกณฑ์ทหารสมัยใหม่

4. บทบาทในสงครามและเวทีระหว่างประเทศ

5. เหตุการณ์สำคัญที่ควรจำ

• สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงประกาศอิสรภาพที่ เมืองแครง
• สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงกอบกู้เอกราชครั้งที่ 2 และสถาปนา กรุงธนบุรี เป็นราชธานี
• สงครามเก้าทัพ พ.ศ. 2328 เกิดในสมัยรัชกาลที่ 1 และสยามสามารถป้องกันประเทศไว้ได้
• วิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 เป็นความขัดแย้งกับฝรั่งเศส ทำให้สยามเห็นความสำคัญของ “กองทัพที่เข้มแข็งและการทูตที่มีประสิทธิภาพ”