EP4 การต่างประเทศ สนธิสัญญา และการพัฒนาประเทศไทย
สรุปความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับต่างประเทศ สนธิสัญญาเบาว์ริง การเสียดินแดน การค้าระหว่างประเทศ การพัฒนาเศรษฐกิจ และพระราชกรณียกิจสำคัญ พร้อมแบบฝึกหัด 10 ข้อ
เส้นทางสู่เป้าหมาย
กำลังโหลดความก้าวหน้า…
ทำ Quiz ท้าย EP เพื่อเริ่มบันทึกความสำเร็จ
รัตนโกสินทร์ การต่างประเทศ และเหตุการณ์สำคัญ
สรุปความสัมพันธ์กับต่างประเทศ สนธิสัญญา สงคราม เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม พร้อมฝึกแนวข้อสอบ 10 ข้อ
🎯 เป้าหมายการเรียนรู้
เมื่อเรียนจบ คุณจะทำได้
- อธิบายความสัมพันธ์ของไทยกับเขมร ญวน พม่า จีน และชาติตะวันตกได้
- จำเหตุการณ์สำคัญ เช่น ศึกอะแซหวุ่นกี้ ศึกเก้าทัพ และอันนัมสยามยุทธได้
- อธิบายข้อเสียเปรียบจากสนธิสัญญาเบาว์ริงและวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ได้
- เชื่อมโยงพระมหากษัตริย์กับพระราชกรณียกิจ ศิลปกรรม และวรรณกรรมได้
- จำพัฒนาการด้านธนาคาร อาชีพ สังคม และวันสำคัญของชาติได้
สูตรเรียนตอนนี้
แยกประเทศ → จับเหตุการณ์ → จับคู่บุคคล → จำผลกระทบ
ข้อสอบชุดนี้มีหลายเรื่องปะปนกัน จึงควรจำด้วย “คู่คำสำคัญ” มากกว่าท่องเป็นย่อหน้ายาว
🧠 สรุปความรู้ 12 นาที
1. ไทย เขมร และญวน: การแข่งขันด้านอิทธิพล
เขมรตั้งอยู่ระหว่างอิทธิพลของไทยและญวน ในช่วงที่ไทยเข้มแข็ง เขมรมักอยู่ใต้อิทธิพลไทย แต่เมื่อไทยอ่อนแอ เขมรมักหันไปพึ่งญวนเพื่อถ่วงดุลอำนาจ
การแข่งขันระหว่างไทยกับญวนเพื่อมีอิทธิพลเหนือเขมร นำไปสู่สงครามในสมัยรัชกาลที่ 3 ซึ่งเรียกว่า อันนัมสยามยุทธ
2. วรรณกรรมและศิลปกรรมสำคัญ
สมัยธนบุรี
- นิราศกวางตุ้ง
- อิเหนาคำฉันท์
- ลิลิตเพชรมงกุฎ
ไม่ใช่สมัยธนบุรี
- พระอภัยมณี เป็นผลงานของสุนทรภู่ในสมัยรัตนโกสินทร์
- โลหะปราสาท สร้างในสมัยรัชกาลที่ 3
3. ศึกอะแซหวุ่นกี้และสงครามสำคัญ
ศึกอะแซหวุ่นกี้ เกิดที่เมืองพิษณุโลกในช่วงปลายกรุงธนบุรี แม่ทัพพม่าขอดูตัวเจ้าพระยาจักรี เพราะชื่นชมในความสามารถทางการรบ
ศึกเก้าทัพ เกิดในสมัยรัชกาลที่ 1 ท้าวเทพกระษัตรีและท้าวศรีสุนทรมีบทบาทในการป้องกันเมืองถลางจากพม่า
4. รัชกาลที่ 1–3: คลอง การค้า และการบริหาร
- คลองมหานาค ขุดในสมัยรัชกาลที่ 1 เพื่อใช้เป็นสถานที่เล่นเพลงสักวา
- ก่อนขึ้นครองราชย์ รัชกาลที่ 3 ทรงมีบทบาทดูแลงานกรมท่าและการค้ากับต่างประเทศ
- ไทยติดต่อค้าขายกับโปรตุเกส โดยต้องการอาวุธปืนและเทคโนโลยีทางทหารเพื่อป้องกันประเทศ
- เจ้าพระยาพระคลัง (หน) มีผลงานแปลและเรียบเรียงเรื่อง สามก๊ก
5. สนธิสัญญาเบาว์ริง
สนธิสัญญาเบาว์ริงทำขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 ระหว่างไทยกับอังกฤษ เปิดการค้าเสรีมากขึ้นและลดการผูกขาดของพระคลังสินค้า
ผลด้านเศรษฐกิจ
- การส่งออกข้าวเพิ่มขึ้น
- การค้ากับต่างประเทศขยายตัว
- ระบบเศรษฐกิจเงินตราเติบโต
ข้อเสียเปรียบสำคัญ
- กำหนดอัตราภาษีศุลกากรต่ำ
- อังกฤษตั้งกงสุลได้
- สิทธิสภาพนอกอาณาเขต
6. วิกฤตการณ์ ร.ศ. 112
วิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ตรงกับ พ.ศ. 2436 ในสมัยรัชกาลที่ 5 เกิดจากความขัดแย้งระหว่างไทยกับฝรั่งเศสเรื่องดินแดนลาว
ฝรั่งเศสส่งเรือรบเข้ามาทางปากแม่น้ำเจ้าพระยา ไทยจึงต้องยอมสละ ดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง ให้ฝรั่งเศส
7. เสด็จประพาสต้นและการเข้าใจราษฎร
รัชกาลที่ 5 ทรงเสด็จประพาสต้นโดยไม่ใช้ขบวนเสด็จใหญ่ เพื่อทอดพระเนตรความเป็นอยู่ของราษฎรอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะประชาชนในชนบท
พระองค์ทรงได้ข้อมูลจริงเกี่ยวกับความเดือดร้อน การทำมาหากิน และการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ เพื่อนำไปปรับปรุงการปกครอง
8. พัฒนาการด้านธนาคารและเศรษฐกิจ
กิจการธนาคารที่คนไทยบริหารในสมัยรัชกาลที่ 5 เริ่มจาก บุคคลัภย์ และพัฒนาเป็น ธนาคารไทยพาณิชย์
ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม รัฐบาลสงวนอาชีพบางประเภทไว้ให้คนไทย เพื่อป้องกันไม่ให้ต่างชาติควบคุมเศรษฐกิจมากเกินไป และส่งเสริมให้คนไทยมีงานทำ
9. โครงสร้างสังคมและอภิรัฐมนตรีสภา
ไพร่ คือสามัญชนซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ของสังคมในสมัยธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีหน้าที่รับราชการหรือถูกเกณฑ์แรงงานตามระบบ
อภิรัฐมนตรีสภา ตั้งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 7 เพื่อถวายคำปรึกษาเป็นการส่วนพระองค์แก่พระมหากษัตริย์
10. บุคคล พระราชกรณียกิจ และวันสำคัญ
- รัชกาลที่ 2 เด่นด้านศิลปะและวรรณคดี
- สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงประกาศอิสรภาพจากพม่า
- รัชกาลที่ 9 เด่นด้านโครงการพัฒนาและการเกษตร
- การเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เกิดในรัชสมัยรัชกาลที่ 7 แต่เป็นการดำเนินการของคณะราษฎร
- วันอนุรักษ์มรดกไทย ตรงกับวันที่ 2 เมษายนของทุกปี
11. จีน อยุธยา และต่างประเทศ
- ราชวงศ์ถัง ถือเป็นยุคทองด้านการค้าและวัฒนธรรมของจีน
- ราชวงศ์ที่ปกครองอยุธยา ได้แก่ อู่ทอง สุพรรณภูมิ สุโขทัย ปราสาททอง และบ้านพลูหลวง
- ราชวงศ์พระร่วง ไม่ใช่ชื่อราชวงศ์ที่ใช้แบ่งการปกครองสมัยอยุธยา
- อยุธยาค้าขายกับจีนเพื่อผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ
- พระธาตุศรีสองรักสะท้อนความสัมพันธ์อันดีระหว่างอยุธยากับล้านช้าง
- อยุธยาไม่ได้มีอำนาจเหนือมะละกาตลอดทั้งสมัย
12. สุโขทัยและการเสียกรุงครั้งที่ 2
สมัยพ่อขุนรามคำแหงมีลักษณะสำคัญ ได้แก่ การปกครองแบบกระจายอำนาจ การค้าเสรี ไม่มีสินค้าต้องห้าม และมีระบบชนชั้นในสังคม แต่ไม่ได้เป็นประชาธิปไตยแบบสมัยใหม่
การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 เกิดใน พ.ศ. 2310 สมัย พระเจ้ามังระ แห่งพม่า และ สมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ แห่งอยุธยา
⚡ สรุปก่อนทำข้อสอบ 1 นาที
เขมร: ไทยอ่อนแอ → พึ่งญวน
อะแซหวุ่นกี้: พิษณุโลก
คลองมหานาค: เพลงสักวา
เบาว์ริง: สิทธิสภาพนอกอาณาเขต
ร.ศ. 112: เสียฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงให้ฝรั่งเศส
ธนาคาร: ไทยพาณิชย์
วีรสตรีถลาง: ศึกเก้าทัพ
เสียกรุงครั้งที่ 2: มังระ–เอกทัศน์
อันนัมสยามยุทธ: ไทย–เวียดนาม
✍️ แบบฝึกหัดหลังเรียน 10 ข้อ
เลือกคำตอบก่อน แล้วกด “ตรวจคำตอบ” รายข้อ สามารถเปิดดูเฉลยละเอียดได้หลังลองทำด้วยตนเอง
✅ จบ EP4 แล้วควรจำอะไรได้
- ความสัมพันธ์ระหว่างไทย เขมร และญวน
- ศึกอะแซหวุ่นกี้ ศึกเก้าทัพ และอันนัมสยามยุทธ
- ข้อเสียเปรียบสำคัญของสนธิสัญญาเบาว์ริง
- ผลของวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112
- เสด็จประพาสต้น ธนาคารไทยพาณิชย์ และนโยบายสงวนอาชีพ
- ไพร่ อภิรัฐมนตรีสภา และวันอนุรักษ์มรดกไทย
- คู่กษัตริย์พม่า–ไทยในสงครามเสียกรุงครั้งที่ 2
เกณฑ์แนะนำ: แบบฝึกหัด 10 ข้อควรได้อย่างน้อย 8 ข้อ ก่อนเริ่ม EP5