EP3 การปฏิรูปประเทศ ราชวงศ์จักรี และการเปลี่ยนแปลงการปกครอง
สรุปการปฏิรูปประเทศในสมัยรัชกาลที่ 4–5 พระราชกรณียกิจของพระมหากษัตริย์ราชวงศ์จักรี การรักษาเอกราช สงครามสำคัญ และการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 พร้อม Mini Quiz 10 ข้อ
เส้นทางสู่เป้าหมาย
กำลังโหลดความก้าวหน้า…
ทำ Quiz ท้าย EP เพื่อเริ่มบันทึกความสำเร็จ
การปฏิรูปประเทศ พระราชกรณียกิจ และการเปลี่ยนแปลงการปกครอง
สรุปแก่นความรู้ประมาณ 10 นาที พร้อมฝึกทำแนวข้อสอบสำคัญ 10 ข้อ
🎯 เป้าหมายการเรียนรู้
เมื่อเรียนจบ คุณจะทำได้
- อธิบายเหตุผลที่ไทยต้องเสียดินแดนบางส่วนในยุคล่าอาณานิคมได้
- จำการปฏิรูปสังคมและการปกครองในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้
- อธิบายผลของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ได้
- จำพระราชกรณียกิจสำคัญของรัชกาลที่ 1 และรัชกาลที่ 4 ได้
- เชื่อมโยงสงคราม การกอบกู้เอกราช และการป้องกันประเทศได้
สูตรเรียนตอนนี้
อ่านเหตุการณ์ → จับเหตุผล → เชื่อมบุคคล → ทำข้อสอบ
อย่าจำเพียงพระนามหรือปี พ.ศ. ให้จำว่าเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นเพราะอะไร และส่งผลต่อประเทศอย่างไร
🧠 สรุปความรู้ 10 นาที
1. ไทยกับแรงกดดันจากชาติตะวันตก
ในสมัยรัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 5 อังกฤษและฝรั่งเศสขยายอำนาจเข้ามาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศเพื่อนบ้านหลายแห่งตกเป็นอาณานิคม
ไทยใช้การทูต การเจรจา และยอมเสียดินแดนบางส่วน เพื่อหลีกเลี่ยงสงครามกับมหาอำนาจ โดยมีเป้าหมายสำคัญที่สุดคือ รักษาเอกราชของชาติ
2. การปฏิรูปสังคมในสมัยรัชกาลที่ 5
รัชกาลที่ 5 ทรงปฏิรูปประเทศให้ทันสมัย เพื่อลดข้ออ้างของชาติตะวันตกในการเข้ามาแทรกแซง และสร้างรัฐสมัยใหม่ที่มีประสิทธิภาพ
การปฏิรูปสังคม
- เลิกทาสอย่างเป็นขั้นตอน
- เลิกระบบไพร่
- พัฒนาการศึกษาและการแพทย์
- ส่งเสริมวิถีชีวิตแบบสมัยใหม่
ข้อที่มักใช้หลอก
- การใช้นามสกุลเกิดในสมัยรัชกาลที่ 6
- ไม่ใช่พระราชกรณียกิจของรัชกาลที่ 5
- พระราชบัญญัติขนานนามสกุลประกาศใช้ พ.ศ. 2456
รัชกาลที่ 6 → คนไทยใช้นามสกุล
3. การปฏิรูปการปกครอง
การปกครองส่วนกลางในสมัยรัชกาลที่ 5 เปลี่ยนจากระบบจตุสดมภ์เดิม มาเป็นการบริหารราชการแบบ กระทรวง
ส่วนกลาง
ตั้งกระทรวงต่าง ๆ แบ่งงานตามหน้าที่อย่างชัดเจน
ส่วนภูมิภาค
จัดระบบเทศาภิบาลและมณฑล เพื่อรวมอำนาจเข้าสู่ส่วนกลาง
4. การกอบกู้เอกราชของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
หลังเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ใน พ.ศ. 2310 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงรวบรวมกำลัง และขับไล่พม่าที่ ค่ายโพธิ์สามต้น ถือเป็นพระราชกรณียกิจโดยตรงในการกอบกู้เอกราช
- รวบรวมกำลัง ที่เมืองจันทบุรี
- ขับไล่พม่า ที่ค่ายโพธิ์สามต้น
- สถาปนากรุงธนบุรี เป็นราชธานี
- ปราบชุมนุมต่าง ๆ เพื่อรวบรวมแผ่นดิน
5. รัชกาลที่ 1 และการป้องกันประเทศ
ก่อนขึ้นครองราชย์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เคยดำรงตำแหน่ง สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก
สงครามสำคัญที่สุดในช่วงต้นรัตนโกสินทร์คือ ศึกเก้าทัพ เมื่อพม่ายกกองทัพเข้ามาหลายเส้นทาง แต่ไทยสามารถจัดกำลังป้องกันประเทศไว้ได้
สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก → รัชกาลที่ 1
สงครามสำคัญ → ศึกเก้าทัพ
6. รัชกาลที่ 4: พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระนามเดิมว่า เจ้าฟ้ามงกุฎ และทรงมีพระปรีชาสามารถด้าน ดาราศาสตร์
พระองค์ทรงคำนวณการเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ที่หว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้อย่างแม่นยำ จึงได้รับการยกย่องเป็นพระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย
7. ยางพาราและเศรษฐกิจภาคใต้
พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี เจ้าเมืองตรังในสมัยรัชกาลที่ 5 ส่งเสริมการนำ ยางพารา จากมลายูเข้ามาปลูกในภาคใต้ของไทย
ต่อมายางพารากลายเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญ สร้างรายได้ให้ประชาชนและประเทศ
8. การเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475
เหตุการณ์ พ.ศ. 2475 ในสมัยรัชกาลที่ 7 ทำให้ประเทศไทยเปลี่ยนจาก สมบูรณาญาสิทธิราชย์ ไปสู่ ประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
ก่อน พ.ศ. 2475 → สมบูรณาญาสิทธิราชย์
หลัง พ.ศ. 2475 → ประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
9. สาเหตุการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2
การเสียกรุงครั้งที่ 2 ใน พ.ศ. 2310 ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว แต่เกิดจากปัจจัยภายในและภายนอกร่วมกัน
- ผู้นำอ่อนแอ
- คนไทยแตกความสามัคคี
- การเตรียมป้องกันเมืองขาดประสิทธิภาพ
- พม่าใช้ยุทธศาสตร์ตัดกำลังหัวเมืองและล้อมกรุง
⚡ สรุปก่อนทำข้อสอบ 1 นาที
เสียดินแดน: เพื่อรักษาเอกราช
รัชกาลที่ 5: เลิกทาส เลิกไพร่ ตั้งกระทรวง
รัชกาลที่ 6: ใช้นามสกุล
กู้เอกราช: ค่ายโพธิ์สามต้น
รัชกาลที่ 1: มหากษัตริย์ศึก–ศึกเก้าทัพ
รัชกาลที่ 4: ดาราศาสตร์–พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย
พ.ศ. 2475: ประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
พืชเศรษฐกิจ: พระยารัษฎานุประดิษฐ์–ยางพารา
✍️ แบบฝึกหัดหลังเรียน 10 ข้อ
เลือกคำตอบก่อน แล้วกด “ตรวจคำตอบ” รายข้อ สามารถเปิดดูเฉลยละเอียดได้หลังลองทำด้วยตนเอง
✅ จบ EP3 แล้วควรจำอะไรได้
- ไทยยอมเสียดินแดนบางส่วนเพื่อรักษาเอกราช
- รัชกาลที่ 5 ทรงเลิกทาส เลิกไพร่ และจัดตั้งกระทรวง
- กฎหมายใช้นามสกุลเกิดในสมัยรัชกาลที่ 6
- พระเจ้าตากสินทรงกู้เอกราชด้วยการขับไล่พม่าที่ค่ายโพธิ์สามต้น
- รัชกาลที่ 1 เดิมคือสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก
- รัชกาลที่ 4 เด่นด้านดาราศาสตร์
- พ.ศ. 2475 ไทยเข้าสู่ประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
เกณฑ์แนะนำ: แบบฝึกหัด 10 ข้อควรได้อย่างน้อย 8 ข้อ ก่อนเริ่ม EP4