ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
ความก้าวหน้าหัวข้อนี้0/7 ตอน
EP6
พหุนาม · พื้นฐานพหุนาม

EP6 โจทย์ปัญหาสมการกำลังสอง

7 นาที ปานกลาง เรียนทีละทักษะ
ภาพรวมหลักสูตรของฉัน

เส้นทางสู่เป้าหมาย

0%
ผ่านแล้ว0/0 EP
เหลือ0 EP
ผ่านครบวิชา0/0 วิชา

กำลังโหลดความก้าวหน้า…

ความสำเร็จ Quiz ท้าย EP ผู้เรียน
กำลังโหลด…
ดีที่สุด0%
ล่าสุด
ทำแล้ว0 ครั้ง

ทำ Quiz ท้าย EP เพื่อเริ่มบันทึกความสำเร็จ

ชวนคิด

สนามรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีความยาวมากกว่าความกว้าง 4 เมตร และมีพื้นที่ 96 ตารางเมตร สนามนี้กว้างและยาวเท่าไร

พื้นที่=กว้าง×ยาว

เมื่อกำหนดความกว้างเป็น x เมตร ความยาวจึงเป็น x+4 เมตร และสร้างสมการได้ว่า

x(x+4)=96
บทเรียนนี้ฝึกเปลี่ยนข้อความในโจทย์ ให้เป็นสมการกำลังสอง แล้วเลือกคำตอบที่สอดคล้องกับสถานการณ์จริง

เป้าหมายการเรียนรู้

เมื่อเรียนจบ ผู้เรียนสามารถ

  • กำหนดตัวแปรจากสิ่งที่โจทย์ถามได้
  • แปลข้อความสำคัญเป็นนิพจน์พีชคณิตได้
  • สร้างสมการกำลังสองจากสถานการณ์ได้
  • แก้สมการด้วยการแยกตัวประกอบหรือสูตรกำลังสองได้
  • เลือกคำตอบที่เหมาะสมกับเงื่อนไขของโจทย์ได้
  • เขียนคำตอบพร้อมหน่วยได้ครบถ้วน
เวลาเรียนประมาณ 12–15 นาที

EP นี้รวมทักษะจาก EP4 และ EP5 เพื่อนำไปใช้กับโจทย์ปัญหา

ขั้นตอนแก้โจทย์ปัญหา 5 ขั้น

อ่าน – กำหนด – สร้าง – แก้ – ตรวจ
  1. อ่าน หาสิ่งที่โจทย์กำหนดและสิ่งที่โจทย์ถาม
  2. กำหนด ตัวแปรแทนสิ่งที่ต้องการหา
  3. สร้าง นิพจน์และสมการจากความสัมพันธ์ในโจทย์
  4. แก้ สมการกำลังสองเพื่อหาค่าตัวแปร
  5. ตรวจ เงื่อนไข เลือกคำตอบที่เป็นไปได้ และใส่หน่วย
ข้อสำคัญ

สมการกำลังสองอาจให้คำตอบ 2 ค่า แต่โจทย์ปัญหาอาจใช้ได้เพียงค่าเดียว เช่น ความยาว อายุ และจำนวนสิ่งของต้องไม่เป็นค่าลบ

คำสำคัญที่ต้องแปลให้เป็น

  • มากกว่า x อยู่ 5 หมายถึง x+5
  • น้อยกว่า x อยู่ 3 หมายถึง x-3
  • จำนวนเต็มเรียงกัน 2 จำนวน หมายถึง x และ x+1
  • จำนวนคู่เรียงกัน หมายถึง x และ x+2
  • ด้านยาวมากกว่าด้านกว้าง 4 หมายถึง กว้าง x, ยาว x+4
  • ผลคูณเท่ากับ 72 หมายถึง x(x+1)=72 หรือรูปที่ตรงกับโจทย์
ทริก:

กำหนดตัวแปรแทนจำนวนที่น้อยกว่าหรือด้านที่สั้นกว่าก่อน จะช่วยให้นิพจน์กระชับและผิดเครื่องหมายน้อยลง

ตัวอย่างที่ 1: รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีความยาวมากกว่าความกว้าง 4 เมตร และมีพื้นที่ 96 ตารางเมตร จงหาความกว้างและความยาว

1. กำหนดตัวแปร

ให้ความกว้างเท่ากับ x เมตร
ความยาวเท่ากับ x+4 เมตร

2. สร้างสมการ

x(x+4)=96
x2+4x-96=0

3. แก้สมการ

(x+12)(x-8)=0
x=-12    หรือ    x=8

4. ตรวจเงื่อนไข

ความกว้างเป็นค่าลบไม่ได้ จึงตัด x=-12

ความกว้าง 8 เมตร และความยาว 12 เมตร

ตัวอย่างที่ 2: จำนวนเต็มเรียงกัน

จำนวนเต็มบวกสองจำนวนเรียงกันมีผลคูณเท่ากับ 72 จงหาจำนวนทั้งสอง

ให้จำนวนที่น้อยกว่าเป็น x
จำนวนถัดไปเป็น x+1

x(x+1)=72
x2+x-72=0
(x+9)(x-8)=0
x=-9    หรือ    x=8

โจทย์กำหนดให้เป็นจำนวนเต็มบวก จึงเลือก x=8

จำนวนทั้งสองคือ 8 และ 9

ตัวอย่างที่ 3: จำนวนหนึ่งกับกำลังสอง

กำลังสองของจำนวนเต็มบวกจำนวนหนึ่งมากกว่าจำนวนนั้นอยู่ 72 จงหาจำนวนนั้น

ให้จำนวนนั้นเป็น x

x2=x+72
x2-x-72=0
(x-9)(x+8)=0
x=9    หรือ    x=-8

โจทย์กำหนดให้เป็นจำนวนเต็มบวก จึงเลือก x=9

จำนวนนั้นคือ 9

ตัวอย่างที่ 4: รูปสามเหลี่ยม

รูปสามเหลี่ยมมีฐานยาวกว่าส่วนสูง 3 เซนติเมตร และมีพื้นที่ 27 ตารางเซนติเมตร จงหาฐานและส่วนสูง

ให้ส่วนสูงเท่ากับ x เซนติเมตร
ฐานเท่ากับ x+3 เซนติเมตร

12x(x+3)=27
x(x+3)=54
x2+3x-54=0
(x+9)(x-6)=0
x=-9    หรือ    x=6

ความยาวเป็นค่าลบไม่ได้ จึงเลือก x=6

ส่วนสูง 6 เซนติเมตร และฐาน 9 เซนติเมตร

ตัวอย่างที่ 5: ความเร็วและเวลา

รถคันหนึ่งเดินทางเป็นระยะทาง 120 กิโลเมตร ถ้าเพิ่มความเร็วขึ้น 10 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะใช้เวลาน้อยลง 1 ชั่วโมง จงหาความเร็วเดิม

ให้ความเร็วเดิมเป็น x กิโลเมตรต่อชั่วโมง

เวลาเดิมคือ 120x ชั่วโมง

เวลาใหม่คือ 120x+10 ชั่วโมง

120x-120x+10=1

คูณทั้งสมการด้วย x(x+10)

120(x+10)-120x=x(x+10)
x2+10x-1200=0
(x+40)(x-30)=0
x=-40    หรือ    x=30

ความเร็วต้องเป็นจำนวนบวก จึงเลือก x=30

ความเร็วเดิมเท่ากับ 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

วิธีตรวจคำตอบ

หลังได้คำตอบ ให้ตรวจ 3 เรื่อง

  • แทนค่า: เมื่อนำกลับไปแทนแล้วเงื่อนไขเป็นจริงหรือไม่
  • ความเป็นไปได้: ความยาว อายุ เวลา และความเร็วเป็นค่าลบไม่ได้
  • หน่วย: ตอบเป็นเมตร ตารางเมตร ปี หรือกิโลเมตรต่อชั่วโมงให้ถูกต้อง
ทริกข้อสอบ:

ได้คำตอบติดลบไม่ได้แปลว่าคำนวณผิดเสมอไป แต่อาจเป็นคำตอบของสมการที่ไม่สอดคล้องกับสถานการณ์จริง

จุดที่พลาดบ่อย

พลาดที่ 1: กำหนดตัวแปรไม่ชัดเจน

ต้องเขียนให้ครบ เช่น “ให้ x แทนความกว้าง หน่วยเป็นเมตร”

พลาดที่ 2: แปลคำว่า “มากกว่า” ผิดทิศทาง

ถ้าความยาวมากกว่าความกว้าง 4 เมตร และกว้าง x ความยาวต้องเป็น x+4

พลาดที่ 3: ใช้สูตรพื้นที่ผิด

สี่เหลี่ยมผืนผ้าใช้ กว้างคูณยาว แต่สามเหลี่ยมต้องมีตัวคูณ frac12

พลาดที่ 4: รับคำตอบทุกค่าจากสมการ

ต้องตรวจว่าแต่ละค่าสอดคล้องกับคำว่า “จำนวนบวก” หรือสิ่งที่วัดได้จริงหรือไม่

พลาดที่ 5: ตอบเฉพาะค่า x

ต้องย้อนกลับไปตอบสิ่งที่โจทย์ถาม พร้อมหน่วยให้ครบ

ลองทำ

ข้อ 1 จำนวนเต็มบวกสองจำนวนเรียงกันมีผลคูณเท่ากับ 90 จงหาจำนวนทั้งสอง

ดูเฉลย

ให้จำนวนที่น้อยกว่าเป็น x อีกจำนวนเป็น x+1

x(x+1)=90

x2+x-90=0

(x+10)(x-9)=0

เลือก x=9 เพราะเป็นจำนวนบวก

ตอบ 9 และ 10

ข้อ 2 รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีความยาวมากกว่าความกว้าง 5 เมตร และมีพื้นที่ 84 ตารางเมตร จงหาความกว้างและความยาว

ดูเฉลย

ให้ความกว้างเป็น x ความยาวเป็น x+5

x(x+5)=84

x2+5x-84=0

(x+12)(x-7)=0

ตอบ กว้าง 7 เมตร ยาว 12 เมตร

ข้อ 3 กำลังสองของจำนวนเต็มบวกจำนวนหนึ่งมากกว่า 5 เท่าของจำนวนนั้นอยู่ 24 จงหาจำนวนนั้น

ดูเฉลย

ให้จำนวนนั้นเป็น x

x2=5x+24

x2-5x-24=0

(x-8)(x+3)=0

ตอบ 8

ข้อ 4 รูปสามเหลี่ยมมีฐานยาวกว่าส่วนสูง 4 เซนติเมตร และมีพื้นที่ 48 ตารางเซนติเมตร จงหาฐานและส่วนสูง

ดูเฉลย

ให้ส่วนสูงเป็น x ฐานเป็น x+4

frac12x(x+4)=48

x2+4x-96=0

(x+12)(x-8)=0

ตอบ ส่วนสูง 8 ซม. ฐาน 12 ซม.

ข้อ 5 จำนวนคู่บวกสองจำนวนเรียงกันมีผลคูณเท่ากับ 168 จงหาจำนวนทั้งสอง

ดูเฉลย

ให้จำนวนคู่ที่น้อยกว่าเป็น x อีกจำนวนเป็น x+2

x(x+2)=168

x2+2x-168=0

(x+14)(x-12)=0

ตอบ 12 และ 14

ข้อ 6 รถเดินทาง 180 กิโลเมตร ถ้าเพิ่มความเร็วขึ้น 15 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะใช้เวลาน้อยลง 2 ชั่วโมง จงหาความเร็วเดิม

ดูเฉลย

ให้ความเร็วเดิมเป็น x

180x-180x+15=2

180(x+15)-180x=2x(x+15)

2x2+30x-2700=0

x2+15x-1350=0

(x+45)(x-30)=0

ตอบ ความเร็วเดิม 30 กม./ชม.

Mini Quiz

เลือกคำตอบแล้วกด ตรวจคำตอบ ระบบจะนับคะแนนให้อัตโนมัติ

ตอบแล้ว 0/5 ข้อ คะแนน 0/5
ข้อ 1 จำนวนเต็มสองจำนวนเรียงกัน ถ้าจำนวนที่น้อยกว่าเป็น x จำนวนถัดไปควรเป็นข้อใด
ดูวิธีคิด

จำนวนเต็มที่อยู่ถัดจาก x คือ x+1

ข้อ 2 สี่เหลี่ยมผืนผ้ากว้าง x เมตร และยาวกว่าความกว้าง 6 เมตร ความยาวคือข้อใด
ดูวิธีคิด

ยาวกว่าความกว้าง 6 เมตร จึงเป็น x+6

ข้อ 3 จำนวนเต็มบวกสองจำนวนเรียงกันมีผลคูณ 56 จำนวนทั้งสองคือข้อใด
ดูวิธีคิด

7×8=56 และเป็นจำนวนเต็มบวกเรียงกัน

ข้อ 4 สมการให้คำตอบ x=5 และ x=-8 ถ้า x แทนความยาว ควรเลือกคำตอบใด
ดูวิธีคิด

ความยาวเป็นค่าลบไม่ได้ จึงเลือก x=5

ข้อ 5 รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ากว้าง x ยาว x+3 และมีพื้นที่ 40 ตารางหน่วย สมการคือข้อใด
ดูวิธีคิด

พื้นที่สี่เหลี่ยมผืนผ้าเท่ากับกว้างคูณยาว จึงได้ x(x+3)=40

Challenge

แปลงผักรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีรอบรูป 52 เมตร และมีพื้นที่ 160 ตารางเมตร จงหาความกว้างและความยาว

ดูเฉลย

ให้ความกว้างเป็น x เมตร

จากรอบรูป

2(กว้าง+ยาว)=52
กว้าง+ยาว=26

ดังนั้นความยาวเป็น 26-x

จากพื้นที่

x(26-x)=160
x2-26x+160=0
(x-10)(x-16)=0
x=10    หรือ    x=16

ด้านทั้งสองจึงยาว 10 เมตร และ 16 เมตร โดยกำหนดให้ด้านสั้นเป็นความกว้าง

ตอบ กว้าง 10 เมตร และยาว 16 เมตร

สรุปท้ายบท

  • อ่านโจทย์และหาสิ่งที่ต้องการ
  • กำหนดตัวแปรพร้อมความหมายและหน่วย
  • แปลข้อความเป็นนิพจน์
  • สร้างและแก้สมการกำลังสอง
  • ตัดคำตอบที่ขัดกับเงื่อนไข
  • ตอบสิ่งที่โจทย์ถามพร้อมหน่วย
จำสั้น ๆ:

อ่าน – กำหนด – สร้าง – แก้ – ตรวจ

พร้อมไปตอนถัดไปหรือยัง?

เข้าสู่ระบบหลักเพื่อบันทึกความก้าวหน้าได้ถาวร