EP5 ชนิดของคำและโครงสร้างประโยค
สรุปชนิดของคำทั้ง 7 ชนิดและโครงสร้างประโยคที่มักออกสอบภายใน 5 นาที ครอบคลุมคำนาม คำสรรพนาม คำกริยา คำวิเศษณ์ คำบุพบท คำสันธาน และคำอุทาน การวิเคราะห์ภาคประธานและภาคแสดง การจำแนกประโยคความเดียว ความรวม และความซ้อน พร้อมแบบฝึกหัด 5 ข้อ และแนวข้อสอบ 5 ข้อพร้อมเฉลย
เส้นทางสู่เป้าหมาย
กำลังโหลดความก้าวหน้า…
ทำ Quiz ท้าย EP เพื่อเริ่มบันทึกความสำเร็จ
ชวนคิด
การรู้ชนิดของคำและโครงสร้างประโยค ช่วยให้เราอ่านเข้าใจเร็ว เขียนได้ถูกต้อง และวิเคราะห์ข้อสอบภาษาไทยได้แม่นยำขึ้น
ให้ถามหน้าที่ของคำก่อนว่า “เรียกชื่อ แทนชื่อ ทำอะไร ขยายอะไร เชื่อมอะไร” แล้วจึงพิจารณาว่าคำนั้นเป็นคำชนิดใด
เป้าหมายการเรียนรู้
- แยกคำทั้ง 7 ชนิดตามหน้าที่ได้
- วิเคราะห์ภาคประธานและภาคแสดงได้
- จำแนกประโยคตามเจตนาของผู้ส่งสารได้
- แยกประโยคความเดียว ความรวม และความซ้อนได้
- ระวังลำดับคำที่ทำให้ความหมายเปลี่ยนได้
1. ชนิดของคำ 7 ชนิด
| ชนิดของคำ | หน้าที่ | ตัวอย่าง | คำถามช่วยจำ |
|---|---|---|---|
| คำนาม | เรียกชื่อคน สัตว์ สิ่งของ สถานที่ หรือความคิด | ครู ทหาร ช้าง โต๊ะ โรงเรียน | คือใคร? คืออะไร? |
| คำสรรพนาม | ใช้แทนคำนาม | ฉัน ผม เขา เธอ เรา ท่าน | แทนใคร? |
| คำกริยา | แสดงอาการ การกระทำ หรือสภาพ | เดิน วิ่ง อ่าน เป็น อยู่ คือ | ทำอะไร? เป็นอย่างไร? |
| คำวิเศษณ์ | ขยายคำนาม คำกริยา หรือคำวิเศษณ์ | มาก น้อย เร็ว ช้า ดี สูง | ขยายอะไร? |
| คำบุพบท | บอกความสัมพันธ์ระหว่างคำ | ใน บน ใต้ กับ แก่ ต่อ จาก เพื่อ | สัมพันธ์กันอย่างไร? |
| คำสันธาน | เชื่อมคำหรือเชื่อมประโยค | และ แต่ หรือ จึง ถ้า | เชื่อมอะไร? |
| คำอุทาน | แสดงอารมณ์ | โอ๊ย! ว้าย! โอ้โห! ไชโย! | แสดงอารมณ์อะไร? |
2. ตัวอย่างวิเคราะห์ชนิดของคำ
เขาเป็นนายทหารที่มีความสามารถ
“เขา” = คำสรรพนาม เพราะใช้แทนคำนาม
นักเรียนอ่านหนังสือ
“อ่าน” = คำกริยา เพราะแสดงการกระทำ
เด็กวิ่งเร็วมาก
“เร็ว” และ “มาก” = คำวิเศษณ์ เพราะใช้ขยาย
หนังสืออยู่บนโต๊ะ
“บน” = คำบุพบท เพราะบอกความสัมพันธ์ของตำแหน่ง
3. ส่วนประกอบของประโยค
ประโยค คือ กลุ่มคำที่มีใจความสมบูรณ์ โดยมีส่วนสำคัญ 2 ส่วน
| ส่วนของประโยค | หน้าที่ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ภาคประธาน | ผู้กระทำหรือสิ่งที่กล่าวถึง | นักเรียน |
| ภาคแสดง | บอกอาการ สภาพ หรือการกระทำ | เรียนภาษาไทย |
“นักเรียนคนนั้นเรียนวิชาภาษาไทยอย่างตั้งใจ”
- ประธาน = นักเรียน
- ขยายประธาน = คนนั้น
- กริยา = เรียน
- กรรม = วิชา
- ขยายกรรม = ภาษาไทย
- ขยายกริยา = อย่างตั้งใจ
4. ลำดับคำในประโยค
ภาษาไทยให้ความสำคัญกับลำดับคำ เพราะเมื่อสลับตำแหน่ง หน้าที่และความหมายอาจเปลี่ยนไป
ข้าวผัด = คำนาม
ผัดข้าว = กลุ่มคำกริยา
ฉันคือนางเอกของละครเรื่องนี้
นางเอกของละครเรื่องนี้คือฉัน
5. ประโยคตามเจตนาของผู้ส่งสาร
| ประเภท | จุดประสงค์ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ประโยคบอกเล่า | แจ้งข้อมูลหรือข้อเท็จจริง | พวกเราไปเที่ยว |
| ประโยคคำถาม | ถามเพื่อให้ตอบ | เธอจะไปกับฉันไหม |
| ประโยคสั่ง ขอร้อง หรือเชิญชวน | บอกให้ผู้ฟังทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง | ช่วยปิดประตูด้วย |
6. ชนิดของประโยค
| ชนิด | ลักษณะ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ประโยคความเดียว | มีกริยาสำคัญเพียงตัวเดียว | แม่ทำงานบ้าน |
| ประโยคความซ้อน | มีประโยคย่อยขยายประโยคหลัก มักมี ที่ ซึ่ง อัน | เพลงที่เขาชอบคือเพลงเกี่ยวกับแม่ |
| ประโยคความรวม | มีตั้งแต่ 2 ประโยคขึ้นไป เชื่อมกันด้วยคำสันธาน | ฉันรักน้องและรักเพื่อน |
ความเดียว = กริยาหลักเดียว
ความซ้อน = มีประโยคย่อยขยาย
ความรวม = หลายประโยคเชื่อมกัน
7. เทคนิคทำข้อสอบเร็ว
- ถามหน้าที่ของคำก่อนว่าเรียกชื่อ แทนชื่อ ทำอะไร หรือขยายอะไร
- หาประธานและกริยาหลักก่อนวิเคราะห์ส่วนอื่น
- ถ้ามี “ที่ ซึ่ง อัน” มักเป็นประโยคความซ้อน
- ถ้ามีหลายข้อความเชื่อมด้วย “และ แต่ หรือ จึง” มักเป็นประโยคความรวม
- ดูเจตนาของผู้พูดเพื่อแยกบอกเล่า คำถาม และคำสั่ง
แบบฝึกหัด 5 ข้อ
ข้อ 1 คำว่า “เขา” ในประโยค “เขาอ่านหนังสือ” เป็นคำชนิดใด
ดูเฉลย
คำสรรพนาม เพราะใช้แทนคำนาม
ข้อ 2 คำว่า “เร็ว” ในประโยค “รถวิ่งเร็ว” เป็นคำชนิดใด
ดูเฉลย
คำวิเศษณ์ เพราะขยายคำกริยา “วิ่ง”
ข้อ 3 ประโยค “นักเรียนเรียนภาษาไทย” มีภาคประธานคืออะไร
ดูเฉลย
นักเรียน
ข้อ 4 “เด็กที่ยืนหน้าห้องเป็นหัวหน้าชั้น” เป็นประโยคชนิดใด
ดูเฉลย
ประโยคความซ้อน เพราะมีประโยคย่อย “ที่ยืนหน้าห้อง” ขยายคำนาม “เด็ก”
ข้อ 5 “ช่วยปิดหน้าต่างด้วย” เป็นประโยคตามเจตนาชนิดใด
ดูเฉลย
ประโยคขอร้อง
แนวข้อสอบ 5 ข้อ
สรุป 1 นาที
- นาม = เรียกชื่อ
- สรรพนาม = แทนนาม
- กริยา = แสดงอาการหรือการกระทำ
- วิเศษณ์ = ขยายคำอื่น
- บุพบท = บอกความสัมพันธ์
- สันธาน = เชื่อมคำหรือประโยค
- อุทาน = แสดงอารมณ์
- ประโยคสมบูรณ์ต้องมีภาคประธานและภาคแสดง
- ความเดียว = กริยาหลักเดียว
- ความซ้อน = มีประโยคย่อยขยาย
- ความรวม = หลายประโยคเชื่อมกัน